We wtorek, 17 marca 2026 r. zapraszamy na wykład otwarty pt. Drzazga pod paznokciem. Projekt Laboratorium i Międzyuczelnianej Grupy Roboczej, który wygłosi Zbigniew Oksiuta, artysta, architekt i badacz eksperymentujący nad możliwością projektowania biologicznych struktur. Spotkanie rozpocznie się o godz. 12 w siedzibie Wydziałów Matematyki i Informatyki przy ul. Ciołkowskiego 1M. Wstęp wolny.

„Natura nie zna czegoś takiego jak podział na dyscypliny naukowe. Najciekawsze rzeczy dzieją się na styku kilku obszarów – biologii, chemii, fizyki. Jeżeli chcemy rozpracować jakiś naukowy problem, trzeba się otworzyć na dziedziny, które nie były na początku w centrum naszego zainteresowania.”
(Katarzyna Siuzdak, prof. IMP PAN)

Jak podkreśla Zbigniew Oksiuta, przez tysiąclecia, wytwarzając przedmioty i urządzenia, nie mieliśmy dostępu do informacji zawartej w materii. Procesy produkcyjne polegały na mechanicznej i chemicznej i cieplnej obróbce materiałów. Nie posiadaliśmy molekularnej ani genetycznej wiedzy o wewnętrznej budowie i działaniu materii jako takiej. Pracowaliśmy w skali makro. Konstruowaliśmy z martwej materii martwe przedmioty. Dopiero rozwój nauk biologicznych, rozpoczęty pod koniec XVIII wieku, umożliwił nam wgląd w strukturę materii i unaocznił kosmiczną złożoność procesów biologicznych w skali molekularnej.

Rosnące zainteresowanie materią biologiczną ostatnich dziesięcioleci zwraca uwagę na jej kreatywność i pokazuje, że materia jest pełna twórczej energii i zdolna do niewiarygodnych, samoorganizujących się rozwiązań.

Zrozumienie dynamiki i wzajemnego oddziaływania tych kreatywnych sił pozwala opisać procesy jakie zachodzą na naszej planecie i w kosmosie i może służyć do wyjaśnienia powiazań i zależności w wielu dziedzinach, w tym, kulturze, technologii i informatyce.

Ten potencjał stał się inspiracją i zrodził ideę Laboratorium i interdyscyplinarnej Grupy Roboczej, której powstanie jest planowane na Uniwersytecie w Białymstoku. Byłby to zespół, naukowców, inżynierów i artystów oraz oraz przedstawicieli różnych dziedzin wiedzy. Jego celem będzie aktywne badanie powiązań między naturą, kulturą i technologią.

Wstępnymi pracami nowego Laboratoryjnym byłyby badania dotyczące drewna in vitro - wyhodowanie drewna w laboratorium.

Każdego roku świat traci około 10 milionów hektarów lasów – obszar mniej więcej wielkości Islandii – z powodu wylesiania. W tym tempie, według niektórych naukowców, lasy na świecie mogą zniknąć w ciągu 100 do 200 lat. Idea aby pracować nad drewnem in vitro na Podlasiu w sąsiedztwie Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej wydaje się szczególnie interesująca i wręcz symboliczna – podkreśla Zbigniew Oksiuta.

O wykładowcy:

Zbigniew Oksiuta jest architektem, artystą i badaczem eksperymentującym nad możliwością projektowania biologicznych struktur. Uzyskał tytuł magistra na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

W swoich projektach analizuje ciekłe technologie i bada biologiczne materiały, które mogą umożliwić rozwój nowych obiektów biologicznych w biosferze i w kosmosie.

Prace Zbigniewa Oksiuty były wystawiane w wielu znaczących miejscach na całym świecie, w tym na Biennale w Wenecji 2004; ArchiLab; Orleans 2004; Ars Electronica Linz 2007; Centrum Sztuki Współczesnej Warszawa 2007; FACT Foundation for Arts and Creative Technology Liverpool 2008; Casino Luxembourg 2009, Kapelica Gellery, Ljubljana, Słowenia 2010; Science Gallery, Dublin 2011, Galeria Arsenał Białystok, 2018, Broad Art Museum Lansing, Michigan 2018, Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia Gdańsk, 2019

Zbigniew Oksiuta wykładał i prezentował swoje idee na wielu uczelniach i w instytucjach artystycznych i naukowych, w tym: Slade School of Art in London UK; Narodowa Galeria Sztuki, Zachęta w Warszawie; Architecture Association London UK; Pratt Institute New York; Faculty of Architecture Landscape and Design University of Toronto, Kanada; Southern California Institute of Architecture Los Angeles; Columbia University New York; The School of the Art Institute of Chicago; Royal College of Art, London; MS2 Art Museum Lodz; University of Electro-Communications, Chofu, Tokyo, Japonia; Universitat Internacional de Catalunya, School of Architecture, Barcelona, Hiszpania; Universitat Innsbruck, Austria; Politechnika Białostocka, Białystok.

W latach 2010-2022 Zbigniew Oksiuta był wykładowcą na Rensselaer Architecture, Rensselaer Polytechnic Institute w Troy, NY, USA.