Blisko 9 tysięcy zwiedzających, nowe eksponaty - a wśród nich model żbika europejskiego i jedna z najlepszych na świecie rekonstrukcja człowieka wyprostowanego Homo erectus, do tego wspaniałe wystawy jak np. „Potwory z głębin”, które przyciągnęły uwagę miłośników natury w całej Polsce. Taki był 2025 rok w Uniwersyteckim Centrum Przyrodniczym im. Profesora Andrzeja Myrchy. To jedyne takie miejsce w regionie, w którym można zobaczyć prawdziwe skarby z całego świata. Do jego odwiedzenia zapraszamy pasjonatów przyrody w każdym wieku!

Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze znajduje się w kampusie Uniwersytetu w Białymstoku przy ul. K. Ciołkowskiego 1J. Zajmuje parterowy budynek, sąsiadujący z Wydziałem Biologii, częściowo przysypany ziemią, doświetlony głównie poprzez przeszklenie dachu. Zielony (wiosną i latem), biały (zimą) dach jest dostępny dla zwiedzających. Można tu także odpocząć. Wnętrze Centrum jest bardzo klimatyczne. Znajduje się w nim kilka wystaw stałych i jedna wystawa czasowa oraz terraria i około 2 500 eksponatów przyrodniczych i geologicznych.

Odwiedzający znajdą tu m.in. jaja dinozaurów, zęby najpotężniejszego rekina – megalodona, przodków człowieka w tym najsłynniejszego australopiteka świata Lucy, meteoryty, pingwiny, kości największego znanego zwierzęcia na świecie – płetwala błękitnego.

- Wielkim atutem Centrum Przyrodniczego UwB jest różnorodność tematyczna wystaw. Odwiedzający mają okazję odkrywać niezwykłe aspekty świata dzięki bogactwu eksponatów. To tu możemy zobaczyć bogatą galerię ssaków i ptaków Polski Północno-Wschodniej, zwierzęta z raf koralowych, zwierzęta, rośliny i porosty arktyczne i antarktyczne, zwierzęta i ich skamieniałości z różnych grup systematycznych, skamieniałe rośliny, bogatą kolekcję kamieni, skał i meteorytów oraz unikalne rekonstrukcje przodków człowieka. Centrum stale się rozwija dzięki pracy i zaangażowaniu trzyosobowego zespołu pracowników – wymienia dr Anna Matwiejuk, dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Przyrodniczego.

Ta ogólnouczelniana jednostka pełni istotną rolę edukacyjną, promując wiedzę o różnorodności biologicznej i geologicznej oraz wspierając ochronę przyrody i naturalnego dziedzictwa. Dzięki inspirującym wystawom, odwiedzający mają okazję dowiedzieć się więcej o faunie, florze oraz formacjach geologicznych. Dodatkowo, oferowane różnorodne zajęcia muzealne dostosowane do różnych grup wiekowych przyczyniają się do wzrostu świadomości ekologicznej i wiedzy przyrodniczej.

- Jesteśmy bardzo dumni, że w 2025 roku w Centrum Przyrodniczym prezentowana była niezwykła wystawa autorstwa Piotra Menduckiego i Ewy Stawiarskiej pt. "Potwory z głębin", z wyjątkowymi eksponatami – modelami zwierząt, które mieszkają w oceanach, również tymi, które bytują najgłębiej, poniżej jednego kilometra, tam, gdzie nie dociera światło, gdzie jest mało tlenu, gdzie na zwierzęta działa olbrzymie ciśnienie. Na wystawie można było zobaczyć, m.in. najbrzydszą rybę na świecie, wampirzycę piekielną, „uszatą” ośmiornicę, anioła latającego, maszkarę futbolową, „latającego” ślimaka, czy śmiertelnie niebezpieczną osę morską – mówi dr Anna Matwiejuk.

W 2025 roku wystawy stałe Centrum Przyrodniczego zostały wzbogacone o nowe eksponaty, m.in. dermoplastyczny model żbika europejskiego – słynnego kocura z Akcentu ZOO Białystok, modele ryb rafowych czy jedną z najlepszych na świecie rekonstrukcję człowieka wyprostowanego Homo erectus oraz żywe zwierzęta: legwana zielonego i dniówkę madagaskarską do terrarium.

W 2025 roku Centrum Przyrodnicze przygotowało również wiele wystaw i ekspozycji czasowych, które eksponowane były w kampusie UwB, na Wydziale Biologii, w tym: Natura w bieli, Lipskie pisanki i drewniane ptaszki – kunszt ręki i serce, Pająk? Cudowny!, W zgodzie z naturą, Amazonia – podróż do krainy bioróżnorodności, Fotograficzna opowieść o pająkach dr. Janusza Kupryjanowicza, Pszczoły i ich rola w przyrodzie, Nasza Szefowa, Życie na Ziemi – zarys dziejów, na Wydziale Matematyki i Wydziale Informatyki: Dary lasu,  Grzyby i Śluzowce, W zgodzie z naturą, Dinozaury – podróż w przeszłość, a na Wydziale Chemii: Kryształowy świat minerałów.

Wystawy prezentowane były również w siedzibie Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz w Muzeum Przyrody – Dwór Lutosławskich w Drozdowie.

Centrum Przyrodnicze wzmacnia współpracę Uniwersytetu w Białymstoku ze  środowiskiem lokalnym, z instytucjami i placówkami oświaty. Współpraca z wieloma partnerami regionalnymi, m.in. z Lasami Państwowymi, Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Białymstoku, Muzeum Przyrody – Dwór Lutosławskich w Drozdowie, Galerią Slendzińskich w Białymstoku oraz z licznymi podmiotami systemu oświaty - wpisuje się w strategiczne cele uczelni (realizację misji społecznej): budowanie długotrwałego kapitału ludzkiego, odpowiadanie na potrzeby społeczeństwa i działanie na rzecz dobra wspólnego. 

- Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze cieszy się dużą popularnością wśród zwiedzających. W 2025 roku odwiedziło go ok. 9 000 osób. To bardzo cieszy i wskazuje,  że takie miejsce jest popularne i potrzebne. To ważny obiekt nie tylko z punktu widzenia uczelni, ale też miasta i regionu – dodaje dr Anna Matwiejuk.

Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze najczęściej odwiedzają grupy szkolne i przedszkolne oraz rodziny i osoby indywidualne. Wystawy można zwiedzać samodzielnie lub z przewodnikiem. To miejsce przyjazne dla osób z niepełnosprawnością.

Prowadzone są tu zajęcia akademickie dla studentów Wydziału Biologii UwB, zajęcia dla słuchaczy Uniwersytetu III Wieku oraz realizowane są praktyki studenckie. Jest to także miejsce chętnie odwiedzane przez gości Uniwersytetu w Białymstoku z kraju i z zagranicy.

UCP uczestniczy w wielu akcjach popularnonaukowych, m.in. w Spotkaniach z Nauką, Dniu Otwartym na UwB, Podlaskim Festiwalu Nauki i Sztuki, Dniu Pająka Save a Spider Day czy Nocy Muzeów.

- W nowym 2026 roku czekają na Państwa również nowe wystawy i eksponaty. Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze warto zobaczyć! Serdecznie zapraszamy i dziękujemy za Państwa obecność i życzliwość – dodaje dr Anna Matwiejuk.

Serdecznie zapraszamy!