W gmachu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, 1 kwietnia 2026 r., odbyła się konferencja poświęcona projektowi "Standardy w obronie godności. Systemowy model postępowania służb publicznych wobec osób z niepełnosprawnością niewidoczną i neuroróżnorodnością". W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele podmiotów zaangażowanych w tę inicjatywę – Fundacji na Rzecz Rozwoju Probacji PROBARE oraz Uniwersytetu w Białymstoku, w tym rektor UwB prof. Mariusz Popławski.

Spotkanie było częścią posiedzenia Senackiego Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju, dotyczącego wdrożenia projektu objętego patronatem honorowym Ministerstwa Sprawiedliwości, patronatem honorowym Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz patronatem honorowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wydarzenie poprzedziła konferencja prasowa, w której wzięli udział: prof. dr. hab. Mariusz Popławski rektor Uniwersytetu w Białymstoku, Waldemar Żurek - minister sprawiedliwości, Krzysztof Kwiatkowski - przewodniczącego Komisji Ustawodawczej Senatu oraz Senackiego Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju oraz dr Ewelina Wojtera-Stasiorowska i dr Sławomir Stasiorowski – przedstawiciele Fundacji na Rzecz Rozwoju Probacji PROBARE.

Transmisja z Konferencji prasowej w Senacie RP

Senator Krzysztof Kwiatkowski, witając uczestników konferencji prasowej, mówił, że w Polsce mamy do czynienia z sytuacją całkowicie niezrozumiałą. Stwierdził, że to nie te osoby mają niewidoczną niepełnosprawność czy neuroróżnorodność, ale że to państwo ma niewidoczność zauważenia ich problemów. Przyczyną takiej sytuacji jest to, że nie mamy standardów. Wiele instytucji nie wie, jak reagować. Różne formy wsparcia czy wspólnej pracy z tymi osobami nie funkcjonują tak, jak byśmy tego oczekiwali.

- Brak zrozumienia czasami powoduje przemoc. Brak umiejętności reagowania wynika z tego, że nie rozumie się, skąd takie, a nie inne zachowanie tych osób. Często, niestety, w Polsce mamy jeszcze taki model, że edukacja nie jest wystarczająco wspierająca dla osób z określonymi potrzebami wynikającymi właśnie z neuroróżnorodności – zakończył senator Kwiatkowski.

- Jest mi bardzo miło, że w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej możemy inaugurować tak ważny projekt, który – jestem przekonany – pomoże nam rozwiązać bardzo istotny problem społeczny. Bo celem tego projektu jest ogólnopolskie opracowanie standardów postępowań, prowadzonych przez instytucje, służby publiczne wobec osób, które wymagają szczególnego wsparcia. Chodzi o osoby z niepełnosprawnościami niewidocznymi, w kryzysie psychicznym, czy osoby z neuroróżnorodnością. Ta strategia i te działania będą służyły obu stronom relacji obywatel – państwo. Z perspektywy obywatela  zadbają i zagwarantują rzecz bardzo istotną: godność każdego obywatela, bez względu na to, czy jest osobą z niepełnosprawnościami czy też nie – mówił podczas konferencji prasowej prof. dr hab. Mariusz Popławski.

Rektor UwB przypomniał, że każda osoba zasługuje na godność, bez względu na sytuację prawną czy społeczną, w której się znajduje.

- Bardzo się cieszę, że Uniwersytet w Białymstoku został zaproszony do współpracy. Gwarantujemy jakość w zakresie opracowania tych standardów. Kilka lat temu na naszej uczelni osoba niemówiąca w spektrum autyzmu – dr Maciej Oksztulski obronił doktorat z nauk prawnych i obecnie jest zatrudniony na naszej Uczelni, prowadzi badania nad dostępnością prawa i szerokiego systemu sprawiedliwości – dodał prof. Mariusz Popławski.

- Będziemy działać w oparciu o wiedzę – stąd współpraca z Uniwersytetem w Białymstoku. Kiedy zwróciliśmy się o wsparcie, otrzymaliśmy natychmiastową odpowiedź: „tak, wchodzimy w to”. Podobnie było z panem senatorem Krzysztofem Kwiatkowskim i ministrem Waldemarem Żurkiem - mówiła z kolei prezes Fundacji PROBARE dr Ewelina Wojtera-Stasiorowska, witając przybyłych gości.

Dr Sławomir Stasiorowski – wiceprezes Fundacji dodał:  To, co jest kluczem – zwróćcie Państwo uwagę – to fakt, że nie zamknęliśmy się w podejściu resortowym. Już na etapie przedstawiania pierwszych założeń modelu – najpierw na Uniwersytecie, gdzie otrzymaliśmy wsparcie, a później w rozmowach z przedstawicielami administracji – wybrzmiała potrzeba szerokiej współpracy.

- Mam dzisiaj zaszczyt uczestniczyć w konferencji dotyczącej osób, które – jak to określamy – są neuroróżnorodne. To trudne słowo, ale musimy się go uczyć, ponieważ te osoby są wśród nas – żyją w naszych rodzinach, w naszym otoczeniu. Bardzo często nie rozumiemy, jak powinniśmy funkcjonować, aby zapewnić im takie same prawa, jak każdemu obywatelowi. Dzisiejsze spotkanie ma służyć edukacji. Jestem odpowiedzialny za wymiar sprawiedliwości – sądy i prokuraturę – i wiemy, że osoby neuroróżnorodne trafiają zarówno na policję, jak i przed sądy. Musimy nauczyć się, jak odpowiednio reagować. Wiele trudnych sytuacji wynika po prostu z braku wiedzy - mówił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Po konferencji prasowej rozpoczęło się posiedzenia Senackiego Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju z udziałem ekspertów z UwB i Fundacji na Rzecz Rozwoju Probacji PROBARE.

W Sali Senatu gości przywitał Maciej Żywno wicemarszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. W panelu „Diagnoza systemowa, prawno–konstytucyjna – prezentacja założeń projektu „Standardy w obronie godności” głos ekspercki zabrali prof. dr hab. dr h.c. Marek Konopczyński, kierownik Katedry Pedagogiki Specjalnej i Działań Twórczych Wydziału Nauk o Edukacji, a zarazem pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości do spraw nieletnich, a także dziekan Wydziału Prawa dr hab. Artur Olechno, prof. UwB.

W panelu „Potrzeby służb publicznych w perspektywie niepełnosprawności niewidocznej oraz neuroróżnorodności” głos zabierał m.in. dr hab. Tomasz Bajkowski, prof. UwB, prorektor uczelni ds. rozwoju.

W dyskusji brali jeszcze udział: dr hab. Alicja Korzeniecka-Bondar, prof. UwB - dziekan Wydziału Nauk o Edukacji, dr Kamila Bezubik - prodziekan ds. rozwoju Wydziału Prawa, dr Beata Goworko-Składanek z Wydziału Stosunków Międzynarodowych oraz dr Tomasz Prymak z Zakładu Pedagogiki Ogólnej i Metodologii Badań Pedagogicznych - Wydział Nauk o Edukacji.

W wydarzeniu wziął także udział marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym. 

Standardy w obronie godności to projekt stanowiący odpowiedź na rosnące wyzwania stojące przed współczesnym państwem w obszarze właściwego rozpoznawania i reagowania na zachowania osób neuroróżnorodnych oraz osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi. Brak jednolitych standardów postępowania w takich sytuacjach może prowadzić do błędnej interpretacji zachowań, eskalacji interwencji oraz pogłębienia trudnych doświadczeń osób szczególnie wrażliwych.

Celem inicjatywy jest opracowanie i przetestowanie spójnego, ogólnopolskiego modelu działania instytucji publicznych – obejmującego m.in. zasady rozpoznawania sytuacji, komunikacji, deeskalacji, prowadzenia czynności procesowych oraz ochrony osób najbardziej narażonych na niezrozumienie. Projekt zakłada wzmocnienie skuteczności i rzetelności działania państwa przy jednoczesnym poszanowaniu godności człowieka.

Działania w wypracowaniu standardów wspiera Fundacja Pro Aperte i Fundacja Autism Team.

Partnerem strategicznym i merytorycznym przedsięwzięcia jest Uniwersytet w Białymstoku. Wydział Prawa UwB odpowiada m.in. za analizę systemu prawnego, identyfikację luk legislacyjnych oraz przygotowanie rekomendacji dla instytucji publicznych.

Konferencja w Senacie RP stanowi jeden z kluczowych etapów projektu – od diagnozy systemowej po wypracowanie i wdrożenie standardów na poziomie krajowym.

Więcej informacji o projekcie na stronie: https://standardygodnosci.pl/

Transmisja z Debaty w Senacie RP